Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong văn hóa người Việt, là thời điểm con cháu sum vầy và tưởng nhớ về cội nguồn, tổ tiên. Trong không khí thiêng liêng ấy, nhiều người băn khoăn liệu mùng 1 Tết có nên ra mộ để thể hiện lòng thành kính hay không. Để giải đáp thắc mắc này một cách thấu đáo, giúp bạn và gia đình có một khởi đầu năm mới trọn vẹn và may mắn, bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ sẽ phân tích chi tiết dựa trên cả quan niệm dân gian và ý nghĩa văn hóa truyền thống.
Theo quan niệm dân gian và các chuyên gia phong thủy, Mùng 1 Tết là ngày KHÔNG NÊN ra mộ. Đây là thời điểm khởi đầu của một năm mới, là lúc đất trời giao hòa, dương khí thịnh vượng nhất. Mọi người nên tập trung vào việc đón nhận những năng lượng tươi mới, may mắn, sum vầy bên gia đình và những người còn sống để cầu chúc cho một năm an lành, hạnh phúc.
Nội dung bài viết
1. Giải đáp chi tiết: Vì sao không nên đi thăm mộ vào mùng 1 Tết?
Câu hỏi mùng 1 tết có nên ra mộ không luôn là nỗi băn khoăn của nhiều gia đình mỗi dịp xuân về. Việc kiêng kỵ này không phải là mê tín dị đoan mà xuất phát từ những quan niệm sâu sắc về âm dương và ý nghĩa của ngày đầu năm mới trong văn hóa người Việt.
1.1. Theo quan niệm dân gian: Tránh nhiễm “âm khí” đầu năm
Theo thuyết Âm Dương Ngũ Hành, vạn vật trong vũ trụ đều vận hành dựa trên sự cân bằng của hai nguồn năng lượng đối lập là Âm và Dương. Ngày Mùng 1 Tết được coi là thời điểm “đại dương”, tức là lúc dương khí của đất trời đạt đến mức cực thịnh, mang theo năng lượng của sự khởi đầu, sinh sôi, may mắn và tài lộc. Đây là lúc mọi nhà mở cửa để đón những luồng khí tốt lành nhất vào nhà.
Ngược lại, các khu vực nghĩa trang, lăng mộ được cho là nơi hội tụ nhiều “âm khí” – nguồn năng lượng thuộc về cõi âm, mang tính tĩnh lặng, trầm buồn. Việc ra mộ vào đúng ngày đầu năm có thể vô tình mang theo những luồng âm khí này về nhà, làm ảnh hưởng đến sự lưu thông của dương khí, từ đó tác động không tốt đến vận may, sức khỏe và tài lộc của cả gia đình trong suốt một năm. Vì vậy, người xưa quan niệm rằng việc mùng 1 Tết có nên ra mộ là điều cần tránh để giữ cho không gian sống được trong lành, tràn đầy sinh khí.
1.2. Theo ý nghĩa ngày Tết: Mùng 1 là ngày của sự sum vầy, vui vẻ
Tết Nguyên Đán mang ý nghĩa cốt lõi là sự đoàn viên, sum họp. Đây là dịp để con cháu từ khắp nơi trở về quây quần, chúc tụng và bày tỏ lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và những người thân còn tại thế. Không khí của ngày Mùng 1 phải là sự vui vẻ, hân hoan, rộn rã tiếng cười và những lời chúc tốt đẹp để tạo ra một khởi đầu đầy lạc quan cho năm mới. Dân gian có câu: “Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy” để nhấn mạnh thứ tự ưu tiên trong việc thăm hỏi, chúc Tết, hướng đến những người sống quanh ta.
Trong khi đó, việc đi thăm mộ lại mang không khí trang nghiêm, thành kính và có phần trầm buồn, gợi nhớ về sự chia ly, mất mát. Không khí này hoàn toàn không phù hợp với tâm thế hân hoan, đón nhận may mắn của ngày đầu năm. Do đó, việc mùng 1 Tết có nên ra mộ được xem là không nên, nhằm giữ trọn vẹn niềm vui và ý nghĩa của sự khởi đầu mới.
2. Vậy thời điểm nào đi thăm mộ, tảo mộ dịp Tết là tốt nhất?
Mặc dù Mùng 1 Tết không phải là thời điểm thích hợp, nhưng việc tưởng nhớ tổ tiên qua việc thăm viếng, chăm sóc mộ phần là một nét đẹp văn hóa không thể thiếu. Vậy chúng ta nên thực hiện nghi lễ này vào lúc nào để vừa trọn đạo hiếu, vừa hợp phong thủy?
2.1. Trước Tết: Tục lệ “tảo mộ” cuối năm
Thời điểm ý nghĩa và phù hợp nhất để thăm mộ tổ tiên chính là vào dịp cuối năm, thông qua tục lệ “tảo mộ”. Tục lệ này thường diễn ra từ ngày 20 tháng Chạp cho đến trước Giao thừa (ngày 30 tháng Chạp Âm lịch). Ý nghĩa của việc tảo mộ là dọn dẹp, sửa sang lại phần mộ của ông bà tổ tiên cho sạch sẽ, tươm tất. Đây là hành động thể hiện lòng thành kính, biết ơn của con cháu, đồng thời cũng là một nghi thức “mời” các cụ về nhà ăn Tết, sum vầy cùng gia đình.
Trong không khí se lạnh của những ngày giáp Tết, con cháu cùng nhau ra mộ, người cuốc đất, người dọn cỏ, người quét vôi… tạo nên một khung cảnh ấm cúng, thể hiện sự gắn kết giữa các thế hệ. Đây chính là lúc tốt nhất để thực hiện lòng thành của mình mà không cần phải băn khoăn mùng 1 tết có nên ra mộ không.
2.2. Sau Tết: Kết hợp lễ hóa vàng
Nếu gia đình không có điều kiện đi tảo mộ trước Tết, một lựa chọn khác cũng rất phù hợp là đi thăm mộ sau những ngày Tết chính. Cụ thể, sau khi gia đình làm lễ cúng hóa vàng để tiễn chân ông bà (thường từ mùng 3 Tết trở đi), con cháu có thể cùng nhau ra mộ. Lúc này, không khí Tết đã bớt đi sự khẩn trương, mọi người có thể thong thả ra thăm mộ phần, thắp nén nhang để “tiễn” ông bà, tổ tiên về lại cõi âm.
Thời điểm này vừa thể hiện được sự trọn vẹn trong nghi lễ (đón ông bà về và tiễn ông bà đi), vừa tránh được những ngày đầu năm cần kiêng kỵ. Đây là giải pháp hợp lý cho những ai vẫn còn thắc mắc liệu mùng 1 Tết có nên ra mộ hay không và muốn tìm một thời điểm thay thế thích hợp.
3. Những lưu ý quan trọng cần nhớ khi đi thăm mộ ngày Tết
Để việc thăm mộ diễn ra trang nghiêm, trọn vẹn và tránh những điều không may, dù đi vào thời điểm trước hay sau Tết, bạn cũng cần ghi nhớ một vài lưu ý quan trọng sau đây.
3.1. Trang phục và thái độ
Khi đi thăm mộ, bạn nên chọn những bộ trang phục lịch sự, gọn gàng và có màu sắc nhã nhặn, tối màu như đen, xám, xanh đậm. Tránh mặc các trang phục quá sặc sỡ, lòe loẹt, hở hang vì không phù hợp với không khí trang nghiêm nơi an nghỉ của người đã khuất. Thái độ cần phải thành kính, nghiêm túc. Tuyệt đối không nói chuyện to, cười đùa, cãi vã hay nói những lời không hay về người đã khuất và những ngôi mộ xung quanh.
3.2. Những người không nên đi thăm mộ
Theo quan niệm dân gian, một số đối tượng nên hạn chế đến những nơi có nhiều âm khí như nghĩa trang để bảo vệ sức khỏe và vận khí. Những người này bao gồm:
- Phụ nữ đang mang thai: Thai nhi còn yếu, dễ bị ảnh hưởng bởi các trường năng lượng không tốt.
- Người đang ốm yếu, bệnh tật: Cơ thể suy nhược, sức đề kháng kém, dễ bị nhiễm lạnh hoặc “âm khí”.
- Trẻ em dưới 3 tuổi: Vía của trẻ còn non nớt, dễ giật mình, quấy khóc khi về nhà.
Những người này có trường năng lượng yếu hơn bình thường, do đó nên ở nhà để đảm bảo an toàn và sức khỏe.
3.3. Những việc cần làm sau khi đi thăm mộ về
Để tâm lý được an tâm và “thanh tẩy” những năng lượng không tốt có thể bám vào người, sau khi đi thăm mộ về và trước khi vào nhà, bạn có thể áp dụng một số mẹo dân gian sau:
- Hơ qua lửa: Có thể bước qua một đống lửa nhỏ đốt bằng giấy hoặc hơ tay chân qua ngọn lửa từ bó nhang đang cháy để hơi nóng giúp xua đi tà khí.
- Rửa tay chân: Dùng nước sạch pha với vài lát gừng tươi đập dập, rượu trắng hoặc nước lá bưởi để rửa tay chân. Những nguyên liệu này mang tính nóng, dương, được cho là có tác dụng thanh tẩy hiệu quả.
Đây là những mẹo dân gian giúp mọi người an tâm hơn về mặt tâm lý, giữ cho không gian trong nhà luôn thanh sạch.
Hy vọng những phân tích chi tiết trên đã giúp bạn có câu trả lời rõ ràng cho việc mùng 1 Tết có nên ra mộ. Tưởng nhớ tổ tiên là một truyền thống quý báu, nhưng thực hiện đúng lúc, đúng cách sẽ giúp gia đình bạn có một khởi đầu năm mới hanh thông, bình an và tràn đầy phúc lộc. Nhân dịp năm mới, Xưởng Bàn Thờ kính chúc quý độc giả và gia đình một năm an khang, thịnh vượng và vạn sự như ý.
Tôi là Phạm Tâm Việt – Bằng sự am hiểu sâu sắc về phong thủy và tâm huyết với mỹ nghệ truyền thống. Hy vọng những chia sẻ của tôi sẽ giúp bạn kiến tạo không gian thờ tự trang trọng, chuẩn phong thủy để mang lại bình an và tài lộc.
