Với quan niệm “có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, ngày mùng 1 Tết Nguyên Đán mang một ý nghĩa tâm linh vô cùng quan trọng, được xem là khởi đầu cho một năm mới. Chính vì vậy, việc chú trọng đến ăn uống, đi lại và lời ăn tiếng nói trong ngày này được tin là sẽ ảnh hưởng đến vận may của cả năm. Để giúp bạn và gia đình có một năm mới an khang, thịnh vượng, bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ sẽ tổng hợp đầy đủ và lý giải chi tiết những món mùng 1 tết kiêng ăn để tránh điềm xui, đón rước may mắn.
Nội dung bài viết
1. Tổng hợp các món ăn đại kỵ trong ngày mùng 1 Tết cần tránh
Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, mỗi món ăn không chỉ mang giá trị dinh dưỡng mà còn chứa đựng những ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Vào ngày đầu năm mới, việc lựa chọn món ăn lại càng được chú trọng hơn. Dưới đây là danh sách chi tiết mùng 1 nên kiêng ăn những gì để tránh những điều không may mắn, đảm bảo một khởi đầu hanh thông và thuận lợi.
1.1. Thịt chó
Trong tín ngưỡng dân gian của người Việt, thịt chó được xem là món ăn mang lại vận xui, đặc biệt là khi ăn vào những ngày đầu tháng, đầu năm. Món ăn này gắn liền với những điều không sạch sẽ, ô uế và có thể mang lại những điều không may mắn, tai bay vạ gió.
Vì vậy, việc kiêng ăn thịt chó vào ngày đầu năm mới là một trong những điều kiêng kỵ phổ biến nhất. Người ta tin rằng, tránh ăn món này sẽ giúp cả năm được bình an, tránh được những vận hạn đen đủi và những chuyện thị phi không đáng có trong cuộc sống cũng như công việc. Đây là lý do chính mà nhiều gia đình quyết định không sử dụng món này trong danh sách mùng 1 tết kiêng ăn.
1.2. Mực
Mực là một món ăn quen thuộc và bổ dưỡng, tuy nhiên lại là món ăn đại kỵ trong ngày mùng 1 Tết. Quan niệm này xuất phát từ chính đặc điểm của con mực và câu nói cửa miệng của dân gian: “đen như mực”. Màu đen của túi mực thường bị liên tưởng đến sự đen đủi, xui xẻo.
Người ta tin rằng ăn mực vào ngày đầu năm sẽ khiến cả năm gặp phải những chuyện không may, công việc trắc trở, thi cử không thuận lợi. Vì ý nghĩa không tốt đẹp này, mực luôn đứng đầu trong danh sách các món ăn cần tránh trong ngày đầu tiên của năm mới để cầu mong một năm sáng sủa, may mắn và thành công.
1.3. Thịt vịt
Thịt vịt cũng là một trong những món ăn nằm trong danh sách mùng 1 tết kiêng ăn. Lý do chính xuất phát từ hình ảnh và dáng đi “lạch bạch”, chậm chạp của con vịt. Người xưa quan niệm rằng, ăn thịt vịt vào ngày đầu năm sẽ khiến công việc cả năm trở nên trì trệ, chậm tiến, khó phát triển.
Mọi việc làm ăn, kinh doanh đều sẽ không suôn sẻ, ì ạch như dáng đi của con vịt. Thay vì ăn thịt vịt, người ta thường chọn ăn thịt gà với ý nghĩa khởi đầu tốt đẹp, sung túc. Do đó, để mong một năm mới năng động, phát triển và thăng tiến, nhiều người quyết định loại bỏ thịt vịt khỏi thực đơn ngày mùng 1.
1.4. Trứng vịt lộn
Mặc dù là một món ăn giàu dinh dưỡng và được nhiều người yêu thích, trứng vịt lộn lại mang một ý nghĩa không mấy tốt đẹp trong ngày đầu năm. Từ “lộn” trong tên gọi của món ăn này gợi đến sự đảo lộn, trái ngược, đảo chiều.
Theo quan niệm dân gian, ăn trứng vịt lộn vào mùng 1 sẽ khiến mọi dự định, kế hoạch trong năm mới đi ngược lại với mong muốn. Công việc có thể bị xáo trộn, tình cảm gặp trắc trở, mọi thứ đều không suôn sẻ. Chính vì vậy, để tránh một năm đầy biến động không mong muốn, người ta thường kiêng ăn trứng vịt lộn vào dịp đặc biệt này.
1.5. Tôm
Tôm là một loại hải sản phổ biến, nhưng lại không được khuyến khích ăn vào ngày mùng 1 Tết vì những đặc tính tự nhiên của nó. Tôm thường bơi giật lùi, điều này bị cho là biểu tượng của sự thụt lùi, đi xuống trong công việc và cuộc sống. Ăn tôm đầu năm có thể khiến sự nghiệp không thể thăng tiến, thậm chí là tụt dốc.
Thêm vào đó, đầu tôm to nhưng thân lại nhỏ dần về phía đuôi, gợi đến hình ảnh “đầu voi đuôi chuột”. Điều này ngụ ý rằng mọi việc khởi đầu có vẻ hoành tráng nhưng kết quả cuối cùng lại không được như ý, dang dở và thất bại. Vì lẽ đó, việc mùng 1 tết kiêng ăn tôm đã trở thành một thói quen của nhiều gia đình.
1.6. Cá mè
Trong vô số các loại cá, cá mè lại là loại cá đặc biệt cần kiêng trong ngày đầu năm. Nguyên nhân xuất phát từ chính tên gọi và đặc điểm của nó. Chữ “mè” trong cá mè thường bị liên tưởng đến từ “mè nheo”, ám chỉ sự phiền phức, rắc rối và không thuận lợi.
Bên cạnh đó, cá mè thường có mùi tanh và nhiều xương hơn các loại cá khác, tượng trưng cho sự trắc trở, khó khăn và không hanh thông trong công việc. Để cầu mong một năm mới mọi sự đều trôi chảy, thuận buồm xuôi gió, người ta thường tránh ăn cá mè vào ngày mùng 1 Tết.
1.7. Sầu riêng
Không chỉ các món mặn, một số loại trái cây cũng nằm trong danh sách kiêng kỵ, và sầu riêng là một ví dụ điển hình. Lý do chủ yếu đến từ chính tên gọi của loại quả này. “Sầu riêng” gợi lên cảm giác u sầu, buồn bã, cô đơn và chia ly.
Ăn sầu riêng vào ngày đầu năm được cho là sẽ mang đến những chuyện buồn phiền, không vui cho cả năm. Mặc dù có hương vị thơm ngon đặc trưng, nhưng để cầu mong một năm mới tràn ngập niềm vui, tiếng cười và sự đoàn viên, nhiều người lựa chọn không ăn sầu riêng trong ngày mùng 1 Tết.
2. Mùng 1 Tết nên ăn gì để cả năm may mắn, hanh thông?
Sau khi đã biết mùng 1 nên kiêng ăn những gì, việc lựa chọn những món ăn mang ý nghĩa may mắn để thưởng thức trong ngày đầu năm cũng quan trọng không kém. Những món ăn này không chỉ ngon miệng mà còn mang theo lời chúc một năm mới an lành, phát tài phát lộc.
2.1. Xôi gấc
Xôi gấc là món ăn không thể thiếu trong các mâm cỗ ngày Tết của người Việt. Màu đỏ tươi của gấc được xem là màu của may mắn, tài lộc và hỷ sự. Theo quan niệm phong thủy, màu đỏ tượng trưng cho năng lượng dương, có khả năng xua đuổi tà khí và mang lại những điều tốt lành. Ăn xôi gấc vào sáng mùng 1 Tết với hy vọng cả năm sẽ “son đỏ”, rực rỡ, gặp nhiều may mắn trong tình duyên, công việc và cuộc sống.
2.2. Gà luộc
Gà luộc là món ăn trung tâm trong mâm cúng giao thừa và mùng 1 Tết. Con gà cúng với da vàng óng, được bày biện trang trọng tượng trưng cho sự khởi đầu tốt đẹp, no đủ và sung túc. Trong văn hóa phương Đông, gà trống gáy vào buổi sáng báo hiệu một ngày mới bắt đầu, xua tan bóng tối. Vì vậy, ăn thịt gà luộc đầu năm mang ý nghĩa cầu mong một năm mới tươi sáng, thịnh vượng và vạn sự như ý.
2.3. Các món ăn có hình tròn
Các món ăn có hình tròn như canh mọc, bánh chưng, bánh dày… mang ý nghĩa đặc biệt trong ngày Tết. Hình tròn không có điểm bắt đầu và kết thúc, tượng trưng cho sự viên mãn, tròn đầy, trọn vẹn và sự tuần hoàn của đất trời. Ăn những món ăn này vào ngày đầu năm là cách để cầu mong sự hòa thuận, đoàn kết trong gia đình, một cuộc sống đủ đầy và hạnh phúc trọn vẹn suốt cả năm.
2.4. Dưa hấu
Dưa hấu là loại trái cây được ưa chuộng trong ngày Tết không chỉ vì vị ngọt mát mà còn vì ý nghĩa may mắn của nó. Vỏ dưa hấu màu xanh, ruột màu đỏ, đây là những màu sắc tượng trưng cho sự may mắn và tài lộc. Hơn nữa, những hạt dưa hấu màu đen theo quan niệm cũ còn được ví như những hạt “quý tử”, tượng trưng cho tài lộc và sự sinh sôi, nảy nở.
3. Ngoài ăn uống, mùng 1 Tết cần kiêng kỵ điều gì khác?
Việc kiêng cữ trong ngày đầu năm mới không chỉ dừng lại ở chuyện ăn uống. Để có một năm mới thật trọn vẹn và may mắn, người Việt còn có nhiều điều kiêng kỵ khác đã trở thành nét văn hóa truyền thống. Nắm rõ những điều này sẽ giúp bạn và gia đình tránh được những điều không hay.
3.1. Kiêng quét nhà, đổ rác
Đây là một trong những điều kiêng kỵ phổ biến nhất. Người xưa tin rằng quét nhà và đổ rác vào ngày mùng 1 Tết đồng nghĩa với việc quét đi tài lộc, may mắn và vượng khí của gia đình ra khỏi nhà. Vì vậy, mọi người thường dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ từ trước giao thừa và chỉ quét nhà lại vào những ngày sau đó.
3.2. Kiêng làm vỡ đồ đạc
Tiếng đổ vỡ của bát đĩa, ly tách hay gương trong ngày đầu năm được coi là điềm báo của sự chia ly, rạn nứt trong các mối quan hệ gia đình, bạn bè và sự đổ vỡ trong công việc. Do đó, mọi người thường rất cẩn thận khi sử dụng đồ đạc, đặc biệt là những vật dụng dễ vỡ, để tránh mang lại điềm gở cho cả năm.
3.3. Kiêng cho lửa, cho nước
Theo quan niệm phong thủy, lửa tượng trưng cho sự ấm áp, may mắn và năng lượng dương, trong khi nước tượng trưng cho tài lộc, sự trôi chảy của tiền bạc (“tiền vào như nước”). Việc cho người khác lửa (như bật diêm, bật lửa) hay cho nước vào ngày mùng 1 được cho là tự mình cho đi may mắn và tài lộc của gia đình mình.
Những kiêng cữ trong ngày đầu năm, bao gồm cả việc mùng 1 tết kiêng ăn những món không may mắn, thực chất đều xuất phát từ mong muốn chung của mọi người về một năm mới bình an, hạnh phúc và thịnh vượng. Đây không chỉ là tín ngưỡng mà còn là một nét đẹp trong văn hóa tinh thần của người Việt, thể hiện sự trân trọng những giá trị truyền thống. Hy vọng những chia sẻ trên từ Xưởng Bàn Thờ đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để chuẩn bị cho một cái Tết trọn vẹn. Kính chúc quý độc giả một năm mới an khang, vạn sự như ý!
Tôi là Phạm Tâm Việt – Bằng sự am hiểu sâu sắc về phong thủy và tâm huyết với mỹ nghệ truyền thống. Hy vọng những chia sẻ của tôi sẽ giúp bạn kiến tạo không gian thờ tự trang trọng, chuẩn phong thủy để mang lại bình an và tài lộc.
