Lễ cúng Giao thừa là một trong những nghi thức thiêng liêng và quan trọng nhất trong văn hóa Tết cổ truyền của người Việt, đánh dấu thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Việc chuẩn bị một bài văn khấn cúng giao thừa đầy đủ, trang trọng không chỉ thể hiện lòng thành kính với đất trời, thần linh và tổ tiên mà còn là lời cầu chúc cho một năm mới an lành, vạn sự hanh thông. Bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ sẽ hướng dẫn chi tiết các bài văn khấn chuẩn, cùng mâm lễ và trình tự thực hiện nghi thức đúng theo phong tục truyền thống.
Nội dung bài viết
1. Bài văn khấn cúng giao thừa ngoài trời
Lễ cúng Giao thừa ngoài trời là nghi lễ “tống cựu nghinh tân”, tiễn các vị quan Hành khiển của năm cũ và nghênh đón các vị quan của năm mới giáng hạ, cai quản hạ giới. Vì vậy, lễ cúng này được thực hiện trước lễ cúng trong nhà, với tấm lòng thành kính dâng lên chư vị thần linh. Dưới đây là bài văn khấn cúng giao thừa ngoài trời đầy đủ và trang trọng nhất.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
– Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
– Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật.
– Con kính lạy Đức Bồ tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ.
– Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
– Con kính lạy ngài Cựu niên Đương cai Hành khiển… (tên vị quan năm cũ)
– Con kính lạy ngài Đương niên Thiên quan… (tên vị quan năm mới)
– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị Tôn thần.
Nay là phút Giao thừa giữa năm… (năm cũ) và năm… (năm mới).
Tín chủ (chúng) con là: …………………………………………………………… Ngụ tại: …………………………………………………………..
Phút Giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khai thái, vạn tượng canh tân. Nay tín chủ con thành tâm, sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu, dâng lên trước án, cúng dâng Trời Đất, Tôn Thần.
Chúng con xin thành tâm kính mời: Ngài Cựu niên Đương cai, ngài Tân niên Đương cai Thái tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị Tôn thần và các vị Thần linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật, chứng giám lòng thành.
Cúi xin phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con cùng toàn thể gia quyến sang năm mới được mạnh khỏe, bình an, vạn sự như ý, làm ăn phát đạt, tài lộc dồi dào. Người người được chữ bình an, nhà nhà được hưởng phúc lành, trẻ già được ơn che chở.
Chúng con người trần mắt thịt, nếu có điều gì lầm lỡ, cúi xin các Ngài rộng lòng tha thứ.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
1.1. Văn khấn cúng giao thừa ngoài trời (bản chữ Nôm/Hán Việt)
Đối với các gia đình muốn giữ gìn nét đẹp văn hóa cổ truyền và thể hiện sự uyên thâm, việc sử dụng bài văn khấn chữ Hán-Nôm thể hiện sự trân trọng sâu sắc đối với di sản của cha ông. Đây là bản văn khấn được lưu truyền qua nhiều thế hệ, mang đậm dấu ấn tâm linh và học thuật.
Bản văn khấn này thường được trình bày dưới dạng chữ Hán-Nôm và phần phiên âm tiếng Việt để gia chủ có thể đọc một cách chính xác và trang trọng nhất, giữ trọn vẹn ý nghĩa và âm hưởng của lời khấn cổ.
(Bản chữ Hán-Nôm và phiên âm sẽ được trình bày song song hoặc phiên âm bên dưới để gia chủ tiện theo dõi)
Phiên âm:
Cung duy… tuế, chính nguyệt, sơ nhất nhật, mậu dần thời. Tín chủ (tên gia chủ) cập toàn gia, cụ hữu sớ văn chí tâm trình cáo.
Hoàng thiên Hậu thổ, Thổ địa Thần kỳ, Ngũ phương Ngũ đế, Long mạch Táo quân, Đương niên Hành khiển, Đương cảnh Thành hoàng, bản gia Thổ công, cập chư vị Tôn thần.
Tống cựu nghinh tân, kim dĩ Giao thừa khánh tiết, tín chủ虔備 hương hoa đăng trà quả thực, kim ngân tài mã, duyên sinh phù tửu, lễ bạc tâm thành, khấu thủ kính dâng.
Cúi xin chư vị Tôn thần, giáng phó án tiền, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Phù hộ tín chủ cập toàn gia, lão ấu bình an, tấn tài tấn lộc, vạn sự hanh thông, gia đạo hưng long, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Tín chủ cẩn cáo!
1.2. Văn khấn cúng giao thừa ngoài trời (bản dịch nghĩa tiếng Việt)
Để giúp mọi người hiểu rõ hơn về ý nghĩa sâu sắc của những lời cầu nguyện trong đêm Giao thừa, bản dịch nghĩa tiếng Việt là vô cùng cần thiết. Nó không chỉ là lời đọc mà còn là sự thấu hiểu về lòng biết ơn và những mong ước mà gia chủ gửi gắm.
Bản dịch nghĩa giúp diễn giải những từ ngữ Hán-Việt trang trọng thành ngôn ngữ hiện đại, gần gũi nhưng vẫn giữ được sự tôn nghiêm. Qua đó, gia chủ hiểu rằng mình đang cầu nguyện điều gì: tiễn đưa vị thần cai quản năm cũ, nghênh đón vị thần của năm mới, và cầu mong sự che chở, ban phước lành cho gia đình trong suốt một năm sắp tới. Đây là sự kết nối tâm linh giữa con người với thế giới thần linh theo quan niệm dân gian.
2. Bài văn khấn cúng giao thừa trong nhà (cúng gia tiên)
Sau khi hoàn tất lễ cúng ngoài trời, gia chủ sẽ tiến hành lễ cúng Giao thừa trong nhà. Đây là nghi thức mời ông bà tổ tiên và các vị thần linh trong nhà (Thổ Công, Táo Quân) về sum vầy, ăn Tết cùng con cháu, chứng giám lòng thành và phù hộ cho gia đạo được bình an, thịnh vượng.
Bài văn khấn cúng đêm giao thừa trong nhà thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” tốt đẹp của dân tộc.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
– Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
– Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật.
– Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá Thúc Đệ Huynh, Cô Di Tỷ Muội, và các hương linh nội ngoại.
– Con kính lạy Thần linh Thổ Công, Táo Quân, Long Mạch và các vị Thần linh cai quản trong xứ này.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm… (năm cũ), chuẩn bị bước sang năm mới… (năm mới).
Tín chủ (chúng) con là: …………………………………………………………… Ngụ tại: …………………………………………………………..
Nhân phút Giao thừa thiêng liêng, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, mâm cỗ, lễ vật, dâng lên trước án thờ.
Chúng con xin thành kính mời: Các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, các vị hương linh nội ngoại, Cửu Huyền Thất Tổ đã khuất mày khuất mặt về đây sum vầy cùng con cháu, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con cũng xin kính mời các vị Thần linh Thổ Công, Táo Quân, Long Mạch và các vị Thần linh cai quản ngôi nhà này. Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, cùng thụ hưởng lễ vật.
Cầu xin gia tiên, Thần linh phù hộ độ trì cho toàn thể gia quyến chúng con một năm mới an khang thịnh vượng, vạn sự như ý, sức khỏe dồi dào, tài lộc hanh thông, gia đạo hòa thuận, tai qua nạn khỏi.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
3. Hướng dẫn chuẩn bị mâm lễ cúng giao thừa chi tiết
Việc chuẩn bị mâm lễ cúng Giao thừa tươm tất, đủ đầy là cách con cháu thể hiện lòng thành kính đối với thần linh và tổ tiên. Theo chuyên gia phong thủy Phạm Tâm Việt của Xưởng Bàn Thờ, một mâm cúng đầy đủ không nằm ở sự xa hoa, mà ở sự trang nghiêm, sạch sẽ và tấm lòng thành của gia chủ.
Mâm cúng ngoài trời và trong nhà có những điểm khác biệt nhất định về lễ vật, gia chủ cần lưu ý để chuẩn bị cho đúng lễ nghi.
3.1. Mâm cúng giao thừa ngoài trời
Mâm cúng ngoài trời thường được đặt trên một chiếc bàn lớn, trang trọng ở trước cửa chính. Lễ vật dâng lên các vị quan Hành khiển thường bao gồm:
- Gà trống luộc: Gà trống choai, để nguyên con, buộc cánh tiên, miệng ngậm bông hồng đỏ, tượng trưng cho sự khỏe mạnh, tinh anh và gọi mặt trời lên, báo hiệu một năm mới tươi sáng.
- Bánh chưng/Bánh tét: Tượng trưng cho trời đất, thể hiện lòng biết ơn đối với nông nghiệp và cầu mong một năm mùa màng bội thu.
- Xôi gấc: Màu đỏ của xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, son sắt và thịnh vượng.
- Mâm ngũ quả: Tùy theo vùng miền, mâm ngũ quả được bày biện đẹp mắt, cầu mong ngũ phúc lâm môn.
- Lễ vật khác: Trầu cau, rượu, trà, nước sạch, gạo, muối, vàng mã (bộ quan phục, mũ, hia), đèn hoặc nến.
3.2. Mâm cúng giao thừa trong nhà
Mâm cúng trong nhà dâng lên gia tiên và các vị thần linh thường là một mâm cỗ mặn hoặc chay thịnh soạn, thể hiện sự no đủ và tấm lòng hiếu thảo của con cháu. Các món ăn truyền thống thường có:
- Mâm cỗ mặn: Gà luộc (thường là gà mái), bánh chưng, xôi, nem rán (chả giò), canh măng, giò lụa, nộm… Các món ăn được chế biến công phu, bày biện đẹp mắt.
- Mâm cỗ chay: Đối với những gia đình theo đạo Phật hoặc ăn chay, mâm cỗ chay cũng được chuẩn bị tinh tế với các món như nem chay, giò chay, canh nấm, xôi, chè…
- Lễ vật khác: Mâm ngũ quả, hương, hoa tươi (thường là hoa cúc, hoa lay ơn), đèn nến, trầu cau, rượu, trà và một ít vàng mã.
4. Trình tự và những lưu ý quan trọng khi cúng giao thừa
Để nghi lễ khấn cúng đêm giao thừa diễn ra trang nghiêm và trọn vẹn ý nghĩa, gia chủ cần tuân thủ đúng trình tự và lưu ý một số điểm quan trọng. Điều này thể hiện sự tôn trọng và giúp lời cầu nguyện được linh ứng.
4.1. Nên cúng giao thừa ngoài trời trước hay trong nhà trước?
Theo phong tục cổ truyền, lễ cúng Giao thừa ngoài trời phải được tiến hành trước, sau đó mới đến lễ cúng trong nhà. Lý do là để “nghênh đón” các vị quan Hành khiển mới đến nhận nhiệm vụ cai quản hạ giới. Sau khi đã hoàn tất việc tiễn cũ đón mới với các vị thần linh cai quản đất trời, gia chủ mới thực hiện lễ cúng trong nhà để mời gia tiên về sum họp.
4.2. Giờ cúng giao thừa đẹp nhất năm 2026
Thời điểm cúng Giao thừa chuẩn nhất và linh thiêng nhất là giờ chính Tý, tức là từ 23 giờ ngày 30 Tết đến 1 giờ sáng mùng 1 Tết của năm Bính Ngọ 2026. Đây là khoảnh khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới, khi đất trời có sự chuyển mình mạnh mẽ nhất. Gia đình nên chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ để tiến hành nghi lễ đúng vào khung giờ hoàng đạo này.
4.3. Hướng đặt mâm lễ cúng giao thừa
Hướng đặt mâm lễ cũng là một yếu tố phong thủy quan trọng, giúp gia tăng vượng khí và may mắn. Hướng cúng có thể thay đổi theo từng năm dựa vào phương vị của các vị thần tốt lành như Hỷ Thần (thần may mắn, vui vẻ) và Tài Thần (thần tài lộc).
Năm Bính Ngọ 2026, hướng tốt để đặt mâm lễ và xuất hành đầu năm là hướng Chính Nam để nghênh đón Hỷ Thần. Thông tin được tư vấn bởi chuyên gia phong thủy tại Xưởng Bàn Thờ, giúp gia chủ có thể thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn nhất, cầu mong một năm mới tràn đầy niềm vui và tài lộc.
5. Ý nghĩa của lễ cúng đêm giao thừa trong văn hóa Việt
Lễ cúng Giao thừa không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn mang đậm giá trị văn hóa và nhân văn sâu sắc, là một phần không thể thiếu trong tâm thức người Việt mỗi dịp Tết đến xuân về.
- Ý nghĩa của “Giao thừa”: Từ “Giao thừa” có nghĩa là “bàn giao cái cũ, đón nhận cái mới”. Đây là thời khắc trời đất giao hòa, âm dương hội tụ, đánh dấu sự kết thúc của một vòng tuần hoàn cũ và khởi đầu cho một chu kỳ mới đầy hy vọng.
- Ý nghĩa lễ cúng ngoài trời: Đây là nghi lễ thể hiện sự tôn kính và biết ơn đối với các lực lượng siêu nhiên, các vị thần linh đã cai quản, che chở cho con người trong suốt một năm qua. Đồng thời, đây cũng là lời cầu mong các vị thần của năm mới sẽ tiếp tục phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
- Ý nghĩa lễ cúng trong nhà: Lễ cúng này thể hiện sâu sắc đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ đến công ơn của ông bà tổ tiên. Mời gia tiên về ăn Tết cùng gia đình là cách để gắn kết các thế hệ, duy trì sự ấm cúng và phúc đức cho gia đạo.
Hy vọng bài viết chi tiết này đã cung cấp đầy đủ thông tin về văn khấn cúng giao thừa, giúp quý gia chủ thực hiện nghi lễ một cách trang trọng và đúng phong tục nhất. Việc chuẩn bị chu đáo cho lễ cúng không chỉ là duy trì nét đẹp văn hóa mà còn là khởi đầu cho một năm mới tràn đầy bình an, may mắn và hạnh phúc. Để tìm hiểu thêm các kiến thức phong thủy và không gian thờ cúng, bạn có thể tham khảo các bài viết khác từ Xưởng Bàn Thờ.
Tôi là Phạm Tâm Việt – Bằng sự am hiểu sâu sắc về phong thủy và tâm huyết với mỹ nghệ truyền thống. Hy vọng những chia sẻ của tôi sẽ giúp bạn kiến tạo không gian thờ tự trang trọng, chuẩn phong thủy để mang lại bình an và tài lộc.
