Tục lệ cúng mời gia tiên về sum vầy ngày Tết là một nét đẹp văn hóa tâm linh sâu sắc của người Việt, thể hiện lòng thành kính và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Để nghi lễ diễn ra trọn vẹn và trang nghiêm nhất, việc chuẩn bị một bài văn khấn mời các cụ về ăn tết đầy đủ và chuẩn xác là vô cùng quan trọng. Bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ được biên soạn bởi các chuyên gia phong thủy, sẽ là cẩm nang toàn diện giúp các gia chủ thực hiện nghi lễ thiêng liêng này một cách chu toàn và ý nghĩa nhất.
Nội dung bài viết
1. Văn khấn mời các cụ về ăn Tết đầy đủ và chuẩn nhất
Đây là phần nội dung quan trọng nhất, giải quyết trực tiếp nhu cầu tìm kiếm của gia chủ. Bài văn khấn cần được đọc với giọng trang trọng, rõ ràng, thể hiện tấm lòng thành kính dâng lên tổ tiên. Dưới đây là mẫu văn khấn mời các cụ về ăn tết được sử dụng phổ biến và chuẩn xác nhất.
1.1. Bài văn khấn cúng tại gia
Đây là bài văn khấn được sử dụng để cúng tại bàn thờ gia tiên trong nhà vào ngày cuối cùng của năm, thường là chiều 30 Tết (hoặc 29 Tết nếu là tháng thiếu). Gia chủ cần chuẩn bị trang phục chỉnh tề, thắp hương và thành tâm đọc theo bài cúng dưới đây.
Con Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá Thúc Huynh Đệ, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc.
Tên con là: ………………………………………………………………….
Ngụ tại: ………………………………………………………………………
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm cũ sắp qua, năm mới Giáp Thìn 2026 sắp đến.
Chúng con và toàn thể gia quyến, thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương, dâng lên trước án.
Chúng con thành kính mời:
Ngài Bản Cảnh Thành Hoàng, ngài Bản Xứ Thổ Địa, ngài Bản Gia Táo Quân cùng các vị Thần linh cai quản trong xứ này.
Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con thành kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh tiên nội, tiên ngoại họ ………………………………, cúi xin thương xót con cháu, giáng lâm linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh Tiền chủ, Hậu chủ ngụ trong nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng.
Cúi xin các cụ, các Ngài, chư vị hương linh phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con một năm mới Giáp Thìn 2026:
An khang thịnh vượng, vạn sự như ý.
Gia đạo hưng long, con cháu bình an.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Con Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
1.2. Bài văn khấn tại phần mộ (tùy chọn)
Đối với những gia đình có tục lệ ra phần mộ của tổ tiên để mời các cụ về nhà ăn Tết, có thể sử dụng bài văn khấn này. Nghi lễ này thường được thực hiện vào buổi sáng hoặc trưa ngày 30 Tết, trước khi làm lễ cúng tại gia.
Con Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy:
Ngài Bản Cảnh Thành Hoàng, chư vị Đại Vương.
Ngài Bản Xứ Thần Linh Thổ Địa, Tôn Thần.
Các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Long Mạch, Tài Thần, chư vị Tôn Thần cai quản trong xứ này.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm ……………..
Tín chủ con là: ………………………………………
Cùng toàn gia quyến, ngụ tại: …………………………………………
Thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, tâm thành dâng lên trước mộ.
Con thành tâm kính mời chư vị vong linh, chân linh của:
Cụ Tổ Khảo (hoặc Tổ Tỷ), cha (hoặc mẹ), chú (hoặc thím), anh (chị)…… họ ………………………………….
an táng tại nơi đây.
Cúi xin Thổ Địa, Tôn Thần tạo điều kiện cho phép vong linh được trở về nhà tại (địa chỉ nhà) …………………….. cùng con cháu sum vầy, đón mừng năm mới, hưởng lộc gia trung.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được chứng giám và phù hộ.
Con Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
2. Hướng dẫn sắm lễ, chuẩn bị mâm cúng mời ông bà về ăn Tết
Mâm cúng mời gia tiên về ăn Tết không cần phải quá cầu kỳ, mâm cao cỗ đầy mà quan trọng nhất là ở tấm lòng thành của con cháu. Tuy nhiên, mâm cỗ cần được chuẩn bị tươm tất, sạch sẽ, đầy đủ các món truyền thống để thể hiện sự chu đáo và trang trọng.
2.1. Mâm cúng mặn truyền thống
Tùy thuộc vào văn hóa vùng miền mà mâm cỗ cúng có những món ăn đặc trưng khác nhau. Tuy nhiên, một mâm cúng mặn truyền thống thường không thể thiếu các món cơ bản, mang đậm hương vị ngày Tết cổ truyền.
- Miền Bắc: Mâm cỗ thường rất đầy đặn, tuân thủ nguyên tắc “4 bát 4 đĩa” hoặc “6 bát 6 đĩa”, gồm: gà luộc ngậm hoa hồng, bánh chưng, xôi gấc, nem rán, canh măng ninh xương, nộm, giò lụa, dưa hành.
- Miền Trung: Mâm cỗ miền Trung chịu ảnh hưởng từ ẩm thực cung đình Huế, các món ăn được chế biến cầu kỳ hơn, gồm: bánh tét, nem lụi, giò bò, thịt heo luộc, tôm chua, dưa món, ram, canh măng.
- Miền Nam: Mâm cỗ miền Nam thường phong phú và đơn giản hơn, thể hiện sự trù phú của vùng đất phương Nam, gồm: bánh tét kèm củ kiệu, thịt kho hột vịt, canh khổ qua nhồi thịt, gỏi, chả giò, lạp xưởng.
2.2. Các lễ vật khác cần có
Bên cạnh mâm cỗ mặn, trên bàn thờ gia tiên cần chuẩn bị thêm các lễ vật khác để buổi lễ được trang nghiêm và đầy đủ. Việc lựa chọn đồ thờ cúng chất lượng, bày biện gọn gàng cũng là một cách thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên.
- Hương thơm (nhang)
- Hoa tươi: Thường là hoa cúc vàng, hoa lay ơn, hoa huệ…
- Mâm ngũ quả: Tùy theo vùng miền nhưng thường có các loại quả mang ý nghĩa may mắn như chuối, bưởi, phật thủ, sung, xoài…
- Trầu cau têm cánh phượng
- Rượu trắng, trà ngon
- Vàng mã: Gồm tiền vàng, quần áo, hài… cho gia tiên
- Một đĩa gạo và một đĩa muối nhỏ
- Nến hoặc đèn dầu
3. Nên cúng mời các cụ về ăn Tết vào ngày giờ nào là tốt nhất?
Theo truyền thống, lễ cúng mời gia tiên về ăn Tết thường được tiến hành vào chiều ngày 30 tháng Chạp (nếu là năm đủ) hoặc 29 tháng Chạp (nếu là năm thiếu). Đây là thời khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới, là lúc các gia đình đã hoàn tất công việc dọn dẹp, sắm sửa và sẵn sàng chào đón tổ tiên về sum vầy. Việc đọc văn khấn mời các cụ về ăn tết vào thời điểm này mang ý nghĩa thiêng liêng và trọn vẹn.
Theo các chuyên gia phong thủy của Xưởng Bàn Thờ, trong ngày 30 Tết năm Giáp Thìn 2026, các khung giờ hoàng đạo tốt nhất để thực hiện nghi lễ cúng Tất niên là:
- Giờ Thìn (7h – 9h): Là giờ tốt để bắt đầu các nghi lễ quan trọng.
- Giờ Tỵ (9h – 11h): Giờ hoàng đạo, thích hợp cho việc cúng bái, cầu phúc.
- Giờ Mùi (13h – 15h): Đây là khung giờ được nhiều gia đình lựa chọn nhất để làm lễ Tất niên, thời điểm con cháu đã tề tựu đông đủ.
- Giờ Tuất (19h – 21h): Nếu gia đình bận rộn, có thể làm lễ vào khung giờ này trước khi đón giao thừa.
4. Trình tự các bước thực hiện lễ cúng mời gia tiên ngày Tết
Để nghi lễ diễn ra một cách suôn sẻ, trang trọng và đúng với phong tục, gia chủ nên thực hiện theo một quy trình cụ thể. Đây là phần thể hiện sự chu đáo và kinh nghiệm, giúp buổi lễ thêm phần ý nghĩa. Sau đây là trình tự 4 bước cơ bản khi thực hiện bài cúng mời các cụ về ăn tết.
4.1. Bước 1: Dọn dẹp, bao sái bàn thờ
Trước khi tiến hành cúng lễ, bàn thờ gia tiên cần được lau dọn sạch sẽ, gọn gàng. Gia chủ nên dùng một chiếc khăn sạch mới và nước sạch (có thể pha thêm chút rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương) để lau bụi trên bài vị, ảnh thờ, bát hương và các vật phẩm thờ cúng khác. Việc bao sái bàn thờ thể hiện sự thanh tịnh, trang nghiêm, sẵn sàng đón rước ông bà tổ tiên.
4.2. Bước 2: Bày biện mâm lễ
Sau khi bàn thờ đã sạch sẽ, gia chủ tiến hành bày biện mâm cúng. Việc sắp xếp lễ vật cần tuân theo nguyên tắc trang nghiêm, cân đối. Thông thường, bát hương sẽ được đặt ở trung tâm. Mâm ngũ quả, hoa tươi đặt ở phía trước. Các món lễ mặn như gà luộc, bánh chưng, xôi… sẽ được bày ở phía sau. Các vật phẩm khác như trầu cau, rượu, trà, vàng mã được xếp gọn gàng hai bên.
4.3. Bước 3: Lên hương và đọc văn khấn
Người thực hiện nghi lễ, thường là gia chủ hoặc trưởng bối trong gia đình, phải tắm rửa sạch sẽ, mặc trang phục lịch sự, chỉnh tề. Sau khi bày lễ xong, gia chủ thắp 3 nén hương, vái 3 vái rồi cắm vào bát hương. Tiếp theo, gia chủ chắp tay trước ngực và đọc to, rõ ràng, thành tâm bài văn khấn mời các cụ về ăn tết đã chuẩn bị. Quá trình khấn mời ông bà về ăn tết phải diễn ra trong không khí trang nghiêm.
4.4. Bước 4: Hóa vàng và thụ lộc
Sau khi đọc văn khấn xong, gia đình chờ cho hương tàn (khoảng 2/3 tuần hương). Lúc này, gia chủ sẽ vái lạy lần nữa để xin phép hạ lễ và hóa vàng mã. Vàng mã cần được hóa ở một nơi sạch sẽ, thoáng đãng. Sau khi hóa vàng xong, con cháu sẽ cùng nhau quây quần thụ lộc. Bữa cơm Tất niên không chỉ là để thưởng thức món ăn mà còn là để hưởng phước lộc từ tổ tiên ban cho, gắn kết tình cảm gia đình.
5. Những lưu ý quan trọng để lễ cúng được trọn vẹn, tránh phạm kỵ
Để thể hiện lòng thành kính và đảm bảo nghi lễ diễn ra trang nghiêm, gia chủ cần chú ý một số điều kiêng kỵ sau. Những lưu ý này sẽ giúp gia đình tránh được những điều không may và đón một năm mới trọn vẹn phúc lộc.
5.1. Về trang phục và thái độ
- Người làm lễ và các thành viên tham gia phải ăn mặc sạch sẽ, gọn gàng, lịch sự, tránh mặc quần áo quá ngắn, hở hang hoặc luộm thuộm.
- Trong suốt quá trình hành lễ, cần giữ thái độ trang nghiêm, thành kính. Tránh nói chuyện ồn ào, cãi vã, cười đùa lớn tiếng trước bàn thờ.
- Gia đình nên hòa thuận, vui vẻ, không to tiếng với nhau trong ngày này để ông bà tổ tiên an lòng khi về sum vầy.
5.2. Về đồ cúng trên bàn thờ
- Không sử dụng hoa quả giả, trái cây đã hỏng hoặc dập nát để dâng cúng.
- Tuyệt đối không đặt các món gỏi, món sống, các món có mùi tanh nồng như mắm tôm, mắm tép lên bàn thờ.
- Theo quan niệm dân gian, trước khi dâng cúng, gia chủ không nên nếm thử đồ ăn. Mọi thứ phải được chuẩn bị tinh sạch để dâng lên tổ tiên trước.
- Mâm cúng phải được đặt ngay ngắn trên bàn thờ chính, không đặt ở các vị trí tạm bợ, thiếu trang trọng.
Nghi lễ cúng mời gia tiên không chỉ là một phong tục mà còn là sợi dây tâm linh kết nối các thế hệ, là dịp để con cháu bày tỏ lòng hiếu thảo và hướng về cội nguồn. Hy vọng những hướng dẫn chi tiết về bài văn khấn mời các cụ về ăn tết, cách sắm lễ và quy trình thực hiện từ Xưởng Bàn Thờ đã giúp quý gia chủ có sự chuẩn bị chu toàn nhất cho nghi lễ quan trọng này. Kính chúc quý gia chủ và gia đình một năm mới Giáp Thìn an khang, thịnh vượng và vạn sự như ý. Nếu bạn cần tư vấn thêm về không gian thờ cúng hoặc các sản phẩm bàn thờ, đồ thờ chất lượng, hãy liên hệ với Xưởng Bàn Thờ để được hỗ trợ tận tâm.
Tôi là Phạm Tâm Việt – Bằng sự am hiểu sâu sắc về phong thủy và tâm huyết với mỹ nghệ truyền thống. Hy vọng những chia sẻ của tôi sẽ giúp bạn kiến tạo không gian thờ tự trang trọng, chuẩn phong thủy để mang lại bình an và tài lộc.
