Việc tìm hiểu cách đặt ảnh thờ ông bà bố mẹ đúng chuẩn không chỉ là một nét đẹp trong văn hóa “Uống nước nhớ nguồn” mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự trang nghiêm và linh thiêng của không gian thờ tự. Sắp xếp di ảnh của các bậc tiền nhân đúng theo quy tắc, thứ bậc là cách con cháu thể hiện lòng thành kính, hiếu thảo và mong cầu gia đạo được bình an, che chở. Bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ Tâm Việt sẽ hướng dẫn chi tiết, giải đáp mọi thắc mắc để bạn có thể bài trí ảnh thờ một cách chuẩn mực và ý nghĩa nhất.
Nội dung bài viết
1. Hướng dẫn cách sắp xếp ảnh thờ ông bà bố mẹ theo nguyên tắc “Nam Tả – Nữ Hữu”
Nguyên tắc “Nam Tả – Nữ Hữu” (đàn ông bên trái, phụ nữ bên phải) là quy tắc bất di bất dịch trong văn hóa thờ cúng của người Việt, được áp dụng để xác định vị trí đặt ảnh thờ trên bàn thờ gia tiên. Việc tuân thủ quy tắc này không chỉ thể hiện sự am hiểu về văn hóa tâm linh mà còn giúp tạo ra sự cân đối, hài hòa cho không gian thờ cúng, đảm bảo tính trang nghiêm và đúng với phép tắc truyền thống. Đây là yếu tố nền tảng khi tìm hiểu về cách đặt ảnh thờ ông bà bố mẹ.
Để giúp gia chủ dễ dàng hình dung, có thể tham khảo sơ đồ minh họa vị trí đặt ảnh thờ trên bàn thờ thực tế. Quy tắc này đảm bảo rằng vị trí của ông bà, cha mẹ được sắp đặt đúng ngôi thứ, thể hiện sự tôn trọng và nề nếp gia phong của gia đình.
1.1. Cách xác định vị trí “Tả – Hữu” trên bàn thờ
Để áp dụng đúng nguyên tắc “Nam Tả – Nữ Hữu”, việc đầu tiên và quan trọng nhất là phải xác định chính xác hướng nhìn để phân biệt bên trái (Tả) và bên phải (Hữu). Sự nhầm lẫn trong bước này có thể dẫn đến việc bài trí sai lệch hoàn toàn, ảnh hưởng đến ý nghĩa tâm linh của việc thờ cúng.
Hướng để xác định “Tả – Hữu” được quy ước là hướng từ trong bàn thờ nhìn ra ngoài. Điều này có nghĩa là vị trí sẽ ngược lại so với hướng của người đứng khấn vái nhìn vào. Để tránh nhầm lẫn, bạn có thể ghi nhớ một cách đơn giản như sau:
- Theo hướng từ trong bàn thờ nhìn ra: Ảnh thờ của ông/bố (Nam) sẽ được đặt ở bên trái (Tả). Ảnh thờ của bà/mẹ (Nữ) sẽ được đặt ở bên phải (Hữu).
- Theo hướng từ người cúng lễ nhìn vào: Ảnh thờ của ông/bố sẽ nằm ở phía bên tay phải của người cúng. Ảnh thờ của bà/mẹ sẽ nằm ở phía bên tay trái của người cúng. Ví dụ: Khi bạn đứng khấn, ảnh thờ ông bà sẽ được sắp xếp với ảnh của ông nội nằm ở phía bên tay phải của bạn.
1.2. Cách sắp xếp ảnh thờ theo ngôi thứ “Tiền – Hậu”
Bên cạnh quy tắc “Tả – Hữu”, thứ bậc “Tiền – Hậu” (trước – sau) cũng là một yếu tố không thể bỏ qua, đặc biệt với những gia đình thờ cúng nhiều thế hệ. Việc này thể hiện sự kính trọng và phân định rõ ràng vai vế của các bậc gia tiên, đảm bảo sự trang nghiêm và đúng lễ nghi trong cách sắp xếp ảnh thờ ông bà bố mẹ.
Quy tắc này rất đơn giản: người có vai vế cao hơn (thế hệ trước) sẽ được đặt ảnh thờ ở phía sau và có thể cao hơn một chút so với người có vai vế thấp hơn (thế hệ sau). Ví dụ, ảnh thờ của cụ sẽ được đặt ở phía sau và cao hơn so với ảnh thờ của ông bà. Tương tự, ảnh thờ của ông bà sẽ được đặt ở phía sau ảnh thờ của bố mẹ. Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Mạnh Linh, việc sắp xếp đúng ngôi thứ thể hiện sự tôn trọng, nề nếp gia phong và giúp gia đình nhận được sự phù hộ trọn vẹn từ tổ tiên.
2. Giải đáp các trường hợp đặt ảnh thờ cụ thể thường gặp
Trong thực tế, không phải gia đình nào cũng có thể áp dụng các quy tắc một cách máy móc, bởi mỗi nhà lại có những hoàn cảnh riêng. Hiểu được điều đó, phần tiếp theo sẽ giải đáp những tình huống, những “pain points” mà nhiều gia chủ thường gặp phải khi sắp xếp ảnh thờ, giúp bạn có câu trả lời rõ ràng và dứt khoát.
2.1. Cách đặt ảnh thờ khi chỉ có 1 người mất (bố hoặc mẹ)
Một trong những băn khoăn phổ biến nhất là khi trong hai ông bà hoặc bố mẹ, chỉ có một người đã khuất. Vị trí đặt ảnh thờ trong trường hợp này cần được xử lý khéo léo để đảm bảo sự trang nghiêm và đúng với ý nghĩa tâm linh, tránh để bàn thờ bị lệch hoặc mất cân đối.
Câu trả lời rất đơn giản: khi chỉ có một người mất, ảnh thờ của người đó sẽ được đặt ở vị trí chính giữa của bàn thờ.
- Trường hợp Mẹ mất, Bố còn sống: Ảnh thờ của Mẹ được đặt ở ngay vị trí trung tâm phía sau bát hương.
- Trường hợp Bố mất, Mẹ còn sống: Tương tự, ảnh thờ của Bố cũng được đặt ở vị trí trung tâm.
Lưu ý quan trọng: Khi người còn lại cũng qua đời, gia chủ sẽ tiến hành sắp xếp lại bàn thờ. Lúc này, ảnh thờ của cả hai người sẽ được bài trí lại theo đúng nguyên tắc “Nam Tả – Nữ Hữu” như đã hướng dẫn chi tiết ở mục 1.
2.2. Sắp xếp ảnh thờ ông bà bên nội và bên ngoại
Với xã hội hiện đại, việc con cháu muốn thể hiện lòng hiếu thảo với cả hai bên nội ngoại là điều đáng quý. Tuy nhiên, việc thờ chung trên một bàn thờ gia tiên cần tuân theo những nguyên tắc nhất định để tránh phạm kỵ, bởi theo quan niệm truyền thống, bàn thờ gia tiên là nơi thờ cúng dòng họ bên nội.
- Quan điểm truyền thống: Bàn thờ gia tiên tại nhà con trai trưởng hoặc nhà thờ họ thường chỉ thờ cúng tổ tiên bên nội. Bên ngoại sẽ được con cháu thờ cúng tại nhà của dòng họ ngoại.
- Giải pháp hiện đại và linh hoạt: Nếu gia đình thực sự muốn thờ chung (ví dụ nhà chỉ có con gái hoặc con rể ở rể), có thể áp dụng một số giải pháp. Cách tốt nhất là lập thêm một bàn thờ vọng riêng cho bên ngoại, đặt ở vị trí thấp hơn hoặc bên cạnh bàn thờ chính. Nếu không gian không cho phép, có thể sắp xếp trên cùng một bàn thờ nhưng phải đảm bảo bàn thờ bên nội ở vị trí trang trọng hơn, tuyệt đối tránh đặt ảnh thờ bên nội và bên ngoại ngang hàng và thờ chung một bát hương chính. Đây là một lưu ý quan trọng trong cách treo ảnh thờ ông bà bố mẹ để thể hiện sự tôn trọng và đúng với thứ bậc.
3. Những lưu ý và điều cấm kỵ quan trọng khi đặt ảnh thờ
Việc đặt ảnh thờ không chỉ đơn thuần là sắp xếp vị trí mà còn cần tuân thủ những quy tắc và điều cấm kỵ nhất định để đảm bảo sự tôn nghiêm và tránh phạm phải những điều không hay. Dưới đây là những lưu ý quan trọng mà bất kỳ gia chủ nào cũng cần ghi nhớ khi thực hiện cách đặt ảnh thờ ông bà bố mẹ.
3.1. Vị trí đặt ảnh thờ không được cao hơn bát hương
Vị trí tương quan giữa ảnh thờ và bát hương là một trong những yếu tố cốt lõi quyết định sự hài hòa và đúng đắn của không gian thờ tự. Đây là một quy tắc mà bất kỳ gia chủ nào cũng cần phải ghi nhớ để không gian thờ cúng được trang nghiêm, đúng lễ nghi.
Theo quan niệm phong thủy và tâm linh, bát hương được xem là trung tâm của bàn thờ, là nơi hội tụ linh khí, nơi các cụ ngự về và là cầu nối tâm linh giữa con cháu với tổ tiên. Do đó, việc đặt ảnh thờ cao hơn bát hương bị xem là hành động “phạm thượng”, không đúng phép tắc, làm đảo lộn trật tự và giảm đi sự linh thiêng. Hướng dẫn đúng là ảnh thờ phải được đặt ở phía sau bát hương, đối xứng qua trục trung tâm và có chiều cao thấp hơn hoặc ngang bằng mép trên của bát hương.
3.2. Kích thước và loại khung ảnh thờ phải trang nghiêm
Khung ảnh không chỉ có tác dụng bảo vệ di ảnh mà còn là một vật phẩm phong thủy, góp phần tạo nên vẻ trang nghiêm, tôn kính cho bàn thờ. Việc lựa chọn sai kích thước hoặc kiểu dáng có thể làm mất đi sự cân đối và linh thiêng của không gian thờ cúng, do đó cần được lựa chọn cẩn thận.
- Về kích thước: Nên chọn kích thước ảnh thờ cân đối với diện tích tổng thể của bàn thờ. Tránh chọn ảnh quá to gây cảm giác chật chội, lấn át các vật phẩm khác, hoặc ảnh quá nhỏ gây lọt thỏm, mất đi sự trang trọng.
- Về khung ảnh: Chất liệu và màu sắc của khung ảnh đóng vai trò rất quan trọng. Nên ưu tiên chọn các loại khung ảnh làm bằng gỗ, composite giả gỗ với màu sắc trang trọng như màu gỗ tự nhiên, màu nâu trầm, màu vàng đồng hoặc màu đen. Tuyệt đối tránh sử dụng các loại khung ảnh hiện đại có màu sắc sặc sỡ, lòe loẹt, đính đá lấp lánh vì chúng không phù hợp với không khí tôn nghiêm của nơi thờ tự. Tại Xưởng Bàn Thờ Tâm Việt, chúng tôi cung cấp các mẫu khung ảnh thờ được chế tác tinh xảo, kích thước chuẩn Lỗ Ban, giúp không gian thờ cúng thêm phần trang nghiêm.
3.3. Không đặt ảnh thờ của người sống chung với ảnh người đã mất
Đây là một trong những điều đại kỵ nghiêm trọng nhất trong văn hóa thờ cúng tổ tiên của người Việt. Sai lầm này thường xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc suy nghĩ đơn giản rằng làm vậy để “ông bà phù hộ”, nhưng thực chất lại có thể gây ra những ảnh hưởng không tốt về mặt tâm linh và tâm lý.
Bàn thờ là không gian dành riêng cho người đã khuất, là nơi âm dương cách biệt. Việc đặt ảnh của người còn sống lên bàn thờ được cho là sẽ mang lại điềm không may, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và vận khí của người đó. Vì vậy, gia chủ cần tuyệt đối ghi nhớ: ảnh thờ chỉ dành cho người đã mất. Đây là nguyên tắc cơ bản và quan trọng nhất khi tìm hiểu về cách đặt ảnh thờ ông bà bố mẹ để đảm bảo sự an yên cho gia đình.
Việc nắm vững cách đặt ảnh thờ ông bà bố mẹ theo các quy tắc cốt lõi như “Nam Tả – Nữ Hữu” và thứ bậc “Tiền – Hậu” không chỉ là một thủ tục tâm linh mà còn là sự thể hiện sâu sắc lòng thành kính, hiếu thảo và sự trân trọng cội nguồn của con cháu. Một không gian thờ cúng được bài trí đúng chuẩn sẽ mang lại sự bình an trong tâm hồn cho gia chủ và thể hiện nề nếp gia phong tốt đẹp. Nếu bạn cần tư vấn thêm về cách bài trí bàn thờ gia tiên hoặc lựa chọn các vật phẩm thờ cúng chất lượng, hãy liên hệ với các chuyên gia của Xưởng Bàn Thờ Tâm Việt để được hỗ trợ tận tâm và chuyên nghiệp.
Tôi là Phạm Tâm Việt – Bằng sự am hiểu sâu sắc về phong thủy và tâm huyết với mỹ nghệ truyền thống. Hy vọng những chia sẻ của tôi sẽ giúp bạn kiến tạo không gian thờ tự trang trọng, chuẩn phong thủy để mang lại bình an và tài lộc.
