Cúng mùng 3 Tết gồm những gì? Mâm cúng Hóa vàng chuẩn 2026

Lễ cúng mùng 3 Tết, hay còn gọi là lễ Hóa vàng, là một trong những nghi thức tâm linh quan trọng nhất trong văn hóa người Việt, đánh dấu sự kết thúc những ngày Tết đoàn viên. Để nghi lễ diễn ra trọn vẹn và thể hiện trọn vẹn lòng thành kính, việc chuẩn bị một mâm cúng đầy đủ là vô cùng cần thiết. Bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ sẽ hướng dẫn chi tiết cúng mùng 3 tết gồm những gì, giúp các gia đình thực hiện nghi lễ đúng chuẩn, mang lại một năm mới bình an và may mắn.

1. Mâm cúng mùng 3 Tết đầy đủ nhất gồm những gì?

Để trả lời cho câu hỏi cúng mùng 3 tết gồm những gì, một mâm cúng Hóa vàng đầy đủ và trang trọng thường bao gồm cả lễ mặn, vàng mã và các lễ vật đi kèm khác. Tùy thuộc vào điều kiện và phong tục của mỗi gia đình mà có thể gia giảm nhưng về cơ bản cần đảm bảo sự thành kính và tươm tất. Dưới đây là danh sách chi tiết các lễ vật cần chuẩn bị.

1.1. Lễ mặn cúng gia tiên

Mâm cúng mặn là phần không thể thiếu trong lễ Hóa vàng, thể hiện lòng hiếu thảo của con cháu dâng lên ông bà tổ tiên những món ăn ngon sau những ngày Tết sum vầy. Một mâm cơm cúng mùng 3 truyền thống thường có:

• Một con gà luộc: Phải là gà trống hoa mơ hoặc gà trống thiến, để nguyên con, buộc cánh tiên cẩn thận, mỏ ngậm bông hoa hồng đỏ để bày biện cho đẹp mắt.

• Một đĩa xôi hoặc bánh chưng: Bánh chưng, bánh tét là lễ vật đặc trưng của ngày Tết, tượng trưng cho trời đất, thể hiện sự biết ơn của con cháu. Xôi gấc với màu đỏ cũng mang ý nghĩa may mắn.

• Một đĩa giò hoặc chả: Gia chủ có thể chuẩn bị giò lụa, giò thủ hoặc chả quế tùy theo khẩu vị gia đình, được thái khoanh và xếp ngay ngắn trên đĩa.

• Một bát canh: Thường là canh măng nấu với miến hoặc canh mộc, mang hương vị ấm cúng, quen thuộc của ngày Tết.

• Một đĩa xào: Các món xào thập cẩm như miến xào lòng gà, rau củ xào ngũ sắc… giúp mâm cúng thêm đa dạng và đủ đầy.

1.2. Lễ chay (nếu gia chủ cúng chay)

Đối với những gia đình có truyền thống ăn chay hoặc muốn dâng lên mâm cúng thanh tịnh, việc chuẩn bị một mâm cúng chay mùng 3 tết cũng thể hiện trọn vẹn lòng thành kính. Một mâm cúng chay Hóa vàng có thể bao gồm các món:

• Giò chả chay.

• Nem chay rán giòn.

• Canh nấm chay hoặc canh rau củ.

• Xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh.

• Rau củ xào ngũ sắc (súp lơ, cà rốt, đậu Hà Lan, nấm hương).

Quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành của con cháu, dù là mâm cúng mặn hay chay đều được ông bà tổ tiên chứng giám.

1.3. Vàng mã cúng Hóa vàng

Vàng mã là lễ vật không thể thiếu trong lễ cúng Hóa vàng, mang ý nghĩa gửi gắm tiền bạc, vật dụng cho ông bà tổ tiên để có cuộc sống đủ đầy ở cõi âm. Việc chuẩn bị vàng mã cúng mùng 3 cần được thực hiện chu đáo:

• Tiền vàng, thỏi vàng: Đây là vật phẩm cơ bản nhất, tượng trưng cho tiền bạc để gia tiên chi tiêu.

• Quần áo, mũ nón, giày dép: Bộ lễ vật dành cho cả ông và bà, thể hiện sự quan tâm của con cháu.

• Các vật dụng khác: Tùy điều kiện gia đình, có thể sắm thêm nhà cửa, xe cộ, đồ dùng công nghệ… bằng giấy.

• Ngựa giấy: Thường đi kèm với hình nhân để làm người hầu kẻ hạ cho gia tiên.

Theo chuyên gia phong thủy tại Xưởng Bàn Thờ, vàng mã chỉ nên chuẩn bị vừa đủ, cốt ở lòng thành, tránh lãng phí và ảnh hưởng đến môi trường.

1.4. Các lễ vật khác không thể thiếu

Bên cạnh mâm cơm và vàng mã, để hoàn thiện mâm cúng, gia chủ cần chuẩn bị thêm các lễ vật sau:

• Mâm ngũ quả: Vẫn là mâm ngũ quả đã bày trên bàn thờ từ ngày 30 Tết, tượng trưng cho ngũ hành và ước mong đủ đầy.

• Hoa tươi: Một bình hoa cúc, hoa huệ hoặc hoa lay ơn tươi tắn để dâng lên bàn thờ.

• Trầu cau: Tục ngữ có câu “miếng trầu là đầu câu chuyện”, trầu cau là lễ vật không thể thiếu trong các nghi lễ tâm linh của người Việt.

• Rượu trắng, nước sạch, trà: Ba chén rượu, ba chén nước (hoặc một chén rượu, một chén trà, một chén nước) được đặt ngay ngắn phía trước bát hương.

• Thuốc lá, bánh kẹo: Một ít bánh kẹo và vài điếu thuốc lá để dâng lên gia tiên.

• Nến hoặc đèn cầy: Thắp hai cây nến ở hai bên bàn thờ để tạo không gian ấm cúng, trang nghiêm.

2. Ý nghĩa và thời điểm cúng Hóa vàng mùng 3 Tết

Nghi lễ Hóa vàng không chỉ là một phong tục truyền thống mà còn chứa đựng nhiều giá trị nhân văn sâu sắc. Hiểu rõ ý nghĩa và chọn đúng thời điểm sẽ giúp buổi lễ thêm phần trang trọng và trọn vẹn.

2.1. Ý nghĩa lễ cúng Hóa vàng

Lễ cúng Hóa vàng vào ngày mùng 3 Tết mang nhiều tầng ý nghĩa quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta:

• Lễ tiễn đưa gia tiên: Đây là nghi thức tiễn chân ông bà, tổ tiên trở về cõi âm sau những ngày Tết sum vầy, vui vẻ bên con cháu.

• Gửi gắm vật chất cho người đã khuất: Việc hóa vàng mã chính là hình thức “gửi” tiền bạc, quần áo, vật dụng cho tổ tiên, với mong muốn người thân ở thế giới bên kia có một cuộc sống đủ đầy, sung túc.

• Thể hiện lòng biết ơn và cầu mong phước lành: Qua mâm cúng tươm tất, con cháu bày tỏ lòng thành kính, biết ơn công đức của tổ tiên và cầu mong một năm mới được phù hộ độ trì, gia đạo bình an, làm ăn phát đạt.

2.2. Nên cúng mùng 3 Tết vào giờ nào tốt nhất?

Theo truyền thống, lễ Hóa vàng thường được thực hiện vào ngày mùng 3 Tết. Tuy nhiên, nếu gia đình có việc bận, có thể thực hiện nghi lễ này từ ngày mùng 3 cho đến mùng 7 Tết. Thời gian cúng trong ngày khá linh hoạt, thường là vào buổi sáng cho đến đầu giờ chiều. Để nghi lễ thêm phần trọn vẹn, gia chủ có thể tham khảo một số khung giờ hoàng đạo trong ngày mùng 3 Tết năm 2026:

• Giờ Thìn (7h – 9h)

• Giờ Tỵ (9h – 11h)

• Giờ Mùi (13h – 15h)

Việc chọn giờ đẹp thể hiện sự chu đáo nhưng quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm của gia chủ khi thực hiện nghi lễ.

3. Hướng dẫn trình tự cúng và Văn khấn Hóa vàng mùng 3 Tết chuẩn nhất

Việc thực hiện nghi lễ Hóa vàng cần tuân theo một trình tự nhất định để đảm bảo sự trang nghiêm và đúng với phong tục. Phần này sẽ hướng dẫn chi tiết cách cúng mùng 3 tết từ khâu chuẩn bị đến khi hoàn tất.

3.1. Các bước thực hiện lễ cúng

Để buổi lễ diễn ra suôn sẻ, gia chủ cần thực hiện theo các bước sau đây:

1. Dọn dẹp bàn thờ: Trước khi bày lễ, bàn thờ gia tiên cần được lau dọn sạch sẽ, gọn gàng.

2. Bày biện mâm cúng: Sắp xếp tất cả các lễ vật đã chuẩn bị (mâm cơm, mâm ngũ quả, hoa tươi, vàng mã…) lên bàn thờ một cách ngay ngắn, trang trọng.

3. Thắp hương và khấn vái: Người chủ lễ (thường là trưởng nam trong nhà) mặc quần áo chỉnh tề, thắp hương và thành tâm chắp tay khấn vái.

4. Đọc bài văn khấn: Đọc to, rõ ràng và mạch lạc bài văn khấn Hóa vàng đã chuẩn bị sẵn.

5. Hạ lễ và Hóa vàng: Đợi hương cháy được khoảng 2/3, gia chủ vái ba vái xin phép hạ lễ, hạ vàng mã để đi hóa. Sau khi hóa xong, con cháu quây quần thụ lộc, hưởng phúc từ tổ tiên.

3.2. Bài văn khấn gia tiên ngày mùng 3 Tết

Dưới đây là bài văn khấn Nôm gia tiên trong ngày lễ Hóa vàng mùng 3 Tết đầy đủ và chuẩn xác nhất để các gia đình tham khảo.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Chư vị Tôn thần.

Con kính lạy Ngài Đương niên, Ngài Bản cảnh Thành hoàng, các Ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch, Tôn thần.

Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại Tiên linh.

Hôm nay là ngày mùng 3 tháng Giêng năm [Năm âm lịch, ví dụ: Bính Ngọ].

Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên gia chủ]

Ngụ tại: [Địa chỉ nhà]

Cùng toàn gia quyến, thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, trà quả và các thứ cúng dâng, bày lên trước án.

Chúng con kính mời: Ngài Đương niên Thái tuế, Ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương, Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Ngài Hỷ thần, Tài thần, các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch và tất cả các vị Thần linh cai quản ở trong khu vực này.

Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con lại kính mời các cụ Tiên linh, Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc huynh đệ, Cô di tỷ muội, nội ngoại gia quyến, chư vị Hương linh, cúi xin thương xót con cháu, giáng về linh sàng, chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời vong linh các vị Tiền chủ, Hậu chủ ngụ tại nhà này, đất này, đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng.

Tết đã qua, nay chúng con xin thiêu hóa kim ngân, vàng mã, quần áo… tiễn các vị Tôn thần trở về nơi ngự trị, tiễn các vị gia tiên trở về cõi âm.

Cúi xin các Ngài phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con một năm mới an khang, thịnh vượng, vạn sự như ý, tấn tài tấn lộc.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

4. Những điều cần lưu ý để lễ cúng mùng 3 Tết trọn vẹn, trang nghiêm

Để nghi lễ cúng mùng 3 tết gồm những gì không chỉ đầy đủ về vật chất mà còn trọn vẹn về mặt tâm linh, gia chủ cần chú ý một số điều quan trọng trong quá trình chuẩn bị và thực hiện. Những lưu ý khi cúng mùng 3 này sẽ giúp tránh được những sai sót không đáng có.

4.1. Về việc chuẩn bị lễ vật

Sự chu đáo trong khâu chuẩn bị lễ vật thể hiện tấm lòng thành kính của gia chủ đối với thần linh và tổ tiên.

• Hoa quả phải là đồ tươi, không héo úa, không dập nát. Tuyệt đối không sử dụng hoa quả giả, đồ nhựa để dâng cúng.

• Gà cúng phải là gà trống tơ, khỏe mạnh, được làm sạch sẽ và luộc khéo để giữ nguyên hình dáng đẹp, buộc cánh tiên cẩn thận.

• Vàng mã không cần mua quá nhiều, gây lãng phí và ô nhiễm. Quan trọng là tấm lòng thành, gia chủ nên sắm một bộ lễ đầy đủ các món cơ bản là được.

• Tất cả các món ăn trên mâm cúng đều phải được nấu mới, sạch sẽ và trình bày đẹp mắt.

4.2. Về việc thực hiện Hóa vàng

Hóa vàng là bước cuối cùng và cũng là bước quan trọng nhất của nghi lễ, cần được thực hiện một cách cẩn trọng và trang nghiêm.

• Nơi hóa vàng phải sạch sẽ, thoáng đãng, thường là ở một góc sân hoặc vườn. Gia chủ nên dùng một chiếc lư hoặc thùng sắt sạch để hóa, tránh tro bay lung tung.

• Khi hóa, cần tuân thủ thứ tự: hóa đồ của gia thần trước rồi mới đến đồ của gia tiên. Khi hóa, cần đọc tên người nhận để tránh nhầm lẫn.

• Trong lúc hóa, gia chủ có thể vái lạy và khấn nhỏ, cầu mong người nhận được lễ vật. Sau khi vàng mã cháy hết, dùng một chút rượu đã cúng vẩy lên tro để lễ vật được gửi đi trọn vẹn.

• An toàn phòng cháy chữa cháy: Đây là điều đặc biệt quan trọng. Phải hóa vàng ở nơi xa các vật dễ cháy, trông coi cẩn thận cho đến khi lửa tàn hẳn, đảm bảo không gây hỏa hoạn.

Hy vọng bài viết này từ Xưởng Bàn Thờ đã giúp bạn hiểu rõ hơn về việc cúng mùng 3 tết gồm những gì cũng như các trình tự, lưu ý quan trọng để thực hiện nghi lễ Hóa vàng một cách trang trọng và ý nghĩa nhất. Việc gìn giữ những nét đẹp văn hóa tâm linh này không chỉ thể hiện lòng hiếu thảo với tổ tiên mà còn là cách để cầu mong một năm mới bình an, tài lộc và may mắn cho cả gia đình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về phong thủy thờ cúng, đừng ngần ngại liên hệ với Xưởng Bàn Thờ để được tư vấn chi tiết.

Phạm Tâm Việt

Tôi là Phạm Tâm Việt – Bằng sự am hiểu sâu sắc về phong thủy và tâm huyết với mỹ nghệ truyền thống. Hy vọng những chia sẻ của tôi sẽ giúp bạn kiến tạo không gian thờ tự trang trọng, chuẩn phong thủy để mang lại bình an và tài lộc.